Nghiên cứu sinh Hồ Thị Thiên Kim bảo vệ thành công LATS cấp Viện

Nghiên cứu sinh Hồ Thị Thiên Kim bảo vệ thành công LATS cấp Viện:

Dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS. Lê Thanh Hải và PGS.TS. Nguyễn Hồng Quân, sáng thứ Năm, ngày 25/6/2026, NCS Hồ Thị Thiên Kim đã bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ kỹ thuật cấp Viện tại Hội đồng chấm Luận án tiến sĩ  Viện Môi trường và Tài nguyên (MT&TN), Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, chuyên ngành Quản lý tài nguyên và môi trường, Mã ngành: 62850101

GS.TS. Võ Quang Minh (Trường ĐH Cần Thơ) - chủ tịch Hội đồng đã điều khiển phiên họp. Ba người phản biện của luận án tiến sĩ bao gồm: PGS.TS. Trương Thanh Cảnh (Trường ĐH KHTN, ĐHQG-HCM); PGS.TS. Nguyễn Đình Vượng (Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam); và TS. Nguyễn Thanh Hùng (Viện MT&TN, ĐHQG-HCM). Hội đồng có sự tham gia của hai ủy viên là PGS.TS. Nguyễn Văn Hồng (Phân viện Khoa học KTTV và BĐKH) và PGS.TS. Nguyễn Hải Âu (Viện MT&TN - ĐHQG-HCM) cùng thư ký hội đồng là PGS.TS. Hồ Minh Dũng (Viện MT&TN – ĐHQG-HCM). Buổi bảo vệ đã diễn ra long trọng với sự tham gia của GVHD, cán bộ khoa học, NCS, HVCH trong và ngoài Viện.

Hình 1. GS.TS. Võ Quang Minh - Chủ tịch Hội đồng điều khiển phiên họp

Khu vực kênh Năng (nay thuộc xã Tân Phước 1, tỉnh Đồng Tháp) có vai trò đặc biệt quan trọng trong cấp nước sản xuất nông nghiệp, cấp nước sinh hoạt dự phòng khi xảy ra xâm nhập mặn và duy trì an ninh nguồn nước cho khu vực. Tuy nhiên, đây là vùng có khả năng tự làm sạch nguồn nước thấp do nằm trong hệ thống thủy lợi khép kín, đồng thời đang chịu áp lực ngày càng lớn từ nước thải công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn gia tăng và sự phát triển của các khu công nghiệp trong khu vực, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước kênh Năng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của người dân và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Vì vậy, việc nghiên cứu xây dựng mô hình công – nông nghiệp tích hợp nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên, nâng cao sinh kế bền vững cho người dân, giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước kênh Năng là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa cả về khoa học và thực tiễn, NCS Hồ Thị Thiên Kim đã thực hiện luận án tiến sĩ với tên đề tài "Xây dựng mô hình phát triển công – nông nghiệp nhằm đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân và bảo vệ nguồn nước khu vực Kênh Năng, tỉnh Tiền Giang". Đề tài luận án được nghiên cứu nhằm xây dựng mô hình phát triển công – nông nghiệp phù hợp, có thể tận dụng các nguồn chất thải, đặc biệt là nước thải phát sinh từ KCN Long Giang, nhằm đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân và bảo vệ nguồn nước khu vực Kênh Năng.

Hình 2. NCS. Hồ Thị Thiên Kim trình bày tóm tắt nội dung LATS trước Hội đồng

Những kết luận khoa học cơ bản của luận án: Luận án đã góp phần bổ sung cơ sở lý luận và phương pháp luận về phát triển công – nông nghiệp theo định hướng kinh tế tuần hoàn gắn với bảo vệ tài nguyên nước và sinh kế bền vững; Ứng dụng phương pháp phân tích Emergy để định lượng các dòng năng lượng, vật chất và dịch vụ sinh thái trong hệ thống công – nông nghiệp tích hợp, từ đó đánh giá toàn diện hiệu quả môi trường, kinh tế và mức độ bền vững của các mô hình.

Hình 3. Sơ đồ nghiên cứu của luận án

Đóng góp mới của luận án:  Luận án ứng dụng phương pháp phân tích Emergy để định lượng toàn diện các dòng năng lượng, vật chất và dịch vụ sinh thái trong mô hình liên kết công – nông nghiệp, từ đó đánh giá mức độ bền vững của các giải pháp đề xuất. Kết quả đã chứng minh rõ ưu thế của mô hình tích hợp thông qua các chỉ số bền vững (ESI), hiệu quả giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên nước và hiệu quả kinh tế, tạo cơ sở khoa học cho việc nhân rộng mô hình phát triển công – nông nghiệp gắn với bảo vệ tài nguyên nước tại các vùng nông thôn tương tự; Luận án đã xây dựng và kiểm chứng mô hình phát triển công – nông nghiệp tích hợp theo định hướng kinh tế tuần hoàn cho khu vực kênh Năng, theo hướng giảm phát thải, tăng cường hiệu quả kinh tế nông hộ và sử dụng tài nguyên bền vững, bảo vệ môi trường.

Các hệ thống phát triển công – nông nghiệp tích hợp hướng tới không phát thải cho các nhóm sinh kế ở khu vực Kênh Năng được đề xuất trong nghiên cứu:
 

Hình 4. Hệ thống tích hợp công – nông nghiệp đối với nhóm sinh kế nông nghiệp

Hình 5. Hệ thống tích hợp công – nông nghiệp đối với nhóm sinh kế thương mại - dịch vụ
 

Hình 6. Hệ thống tích hợp công – nông nghiệp đối với nhóm sinh kế trong rừng tràm
 

Ý nghĩa thực tiễn của Luận án: Luận án đã cung cấp cơ sở thực tiễn cho các địa phương triển khai áp dụng mô hình công-nông nghiệp tích hợp gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường nước nhằm tăng cường sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân hướng tới phát triển bền vững; Kết quả nghiên cứu của luận án đã đóng góp cho địa phương những mô hình và giải pháp phát triển sinh kế bền vững, hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường phù hợp với những đặc điểm lợi thế về vị trí địa lý, thổ nhưỡng, khí hậu, tài nguyên thiên nhiên phong phú và đa dạng.

Hình 7. Các thành viên Hội đồng đọc nhận xét đánh giá luận án

NCS đã có 06 công bố liên quan đến luận án trong đó có 03 công bố quốc tế (Scopus), và 03 công bố trên Tạp chí trong nước (thuộc danh mục theo qui định của HĐGSNN). Luận án hội đủ các điều kiện cần thiết đối với luận án tiến sĩ (với 7 phiếu tán thành). Hội đồng chấm luận án Tiến sĩ cấp Viện thống nhất và kiến nghị cơ sở đào tạo công nhận trình độ và cấp bằng Tiến sĩ cho nghiên cứu sinh Hồ Thị Thiên Kim.

Hình 8. Đại diện TTHD (GS.TS. Lê Thanh Hải) nhận xét quá trình học tập của NCS Hồ Thị Thiên Kim

Hình 9. Thành viên Hội đồng và GVHD chụp hình chúc mừng NCS Hồ Thị Thiên Kim bảo vệ thành công LATS cấp Viện