Hội đồng khoa học nghiệm thu đề tài cấp ĐHQG-HCM về đánh giá ô nhiễm không khí tại TP.HCM

Ngày 09/02/2026, tại Viện Môi trường và Tài nguyên, Đại học Quốc gia TP.HCM, Hội đồng khoa học đã tổ chức họp nghiệm thu kết quả thực hiện đề tài KH&CN cấp ĐHQG-HCM theo Quyết định số 93/QĐ-ĐHQG ngày 23/01/2026. Đề tài có tên “Đánh giá ô nhiễm không khí và khu vực nguồn ô nhiễm tiềm năng tác động đến Thành phố Hồ Chí Minh bằng mô hình lan truyền ô nhiễm không khí quy mô lớn” (mã số C2024-24-07) do ThS. Đỗ Thị Thùy Linh làm chủ nhiệm, Viện Môi trường và Tài nguyên là cơ quan chủ trì.

Hội đồng nghiệm thu gồm 05 thành viên, do PGS.TS. Châu Nguyễn Xuân Quang (Viện Môi trường và Tài nguyên, ĐHQG-HCM) làm Chủ tịch; cùng các Ủy viên phản biện và thành viên Hội đồng là các nhà khoa học có uy tín trong lĩnh vực môi trường, khí quyển và quản lý tài nguyên. Hội đồng đã làm việc nghiêm túc, khách quan, đánh giá toàn diện các nội dung khoa học, sản phẩm và khả năng ứng dụng của đề tài.

Nội dung và kết quả chính của đề tài

Đề tài tập trung nghiên cứu đặc điểm phân bố không gian – thời gian của chất lượng không khí tại TP.HCM, với trọng tâm là bụi mịn PM2.5, trong giai đoạn từ tháng 01/2022 đến tháng 12/2022. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu quan trắc từ 44 trạm đo không khí, bao gồm trạm quan trắc thủ công và trạm quan trắc liên tục, với các thông số chính PM2.5, CO, NO2 và SO2. Kết quả phân tích cho thấy nồng độ PM2.5 có sự khác biệt rõ rệt theo loại hình khu vực, trong đó các khu vực giao thông ghi nhận nồng độ trung bình cao nhất, tiếp theo là khu công nghiệp, khu dân cư, khu ngoại ô và thấp nhất tại các khu nền. Phân bố không gian của CO, NO2 và SO2 cũng cho thấy xu hướng tập trung cao tại các khu vực giao thông và công nghiệp, phản ánh vai trò chi phối của các nguồn phát thải này đối với ô nhiễm không khí đô thị. Biến thiên theo mùa thể hiện xu hướng gia tăng nồng độ các chất ô nhiễm trong mùa khô và suy giảm rõ rệt trong mùa mưa. Đặc biệt, một số đợt ô nhiễm PM2.5 cao trong mùa khô được ghi nhận với giá trị dao động 31–46 µg/m3, đi kèm với sự gia tăng của CO, cho thấy hiện tượng tích tụ ô nhiễm dưới điều kiện khí tượng bất lợi.

Thông qua phân tích quỹ đạo khối không khí bằng mô hình HYSPLIT, đề tài đã làm rõ vai trò của hệ thống gió mùa trong việc điều tiết chất lượng không khí tại TP.HCM, bao gồm cả khuếch tán ô nhiễm tại chỗ và vận chuyển ô nhiễm từ các khu vực lân cận. Một số đợt ô nhiễm PM2.5 được xác định có liên quan đến khối không khí đông bắc kết hợp với hoạt động đốt sinh khối trong khu vực, cho thấy sự cần thiết của cách tiếp cận quản lý chất lượng không khí ở quy mô liên vùng.

Sản phẩm khoa học của đề tài

Sau thời gian triển khai, đề tài đã hoàn thành đầy đủ các nội dung theo thuyết minh và tạo ra các sản phẩm khoa học chính, bao gồm:

• 05 báo cáo chuyên đề tương ứng với các nội dung nghiên cứu đã đăng ký;
• Báo cáo tổng hợp và báo cáo tóm tắt đề tài;
• 01 bài báo quốc tế (Scopus) đăng trên IOP Conference Series: Earth and Environmental Science;
• 01 bài báo khoa học trong nước đăng trên Tạp chí Phát triển Khoa học & Công nghệ – Chuyên san Khoa học Trái đất và Môi trường;
• 01 luận văn cao học được hướng dẫn và bảo vệ thành công trong khuôn khổ đề tài.

Đánh giá của Hội đồng nghiệm thu

Tại buổi nghiệm thu, các Ủy viên Hội đồng đánh giá cao tính khoa học, tính hệ thống và giá trị ứng dụng thực tiễn của đề tài. Các nội dung nghiên cứu được triển khai bài bản, phương pháp phù hợp, kết quả rõ ràng và có ý nghĩa đối với công tác đánh giá, kiểm soát và quản lý chất lượng không khí tại TP.HCM trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và gia tăng áp lực môi trường.

Kết thúc phiên họp, Hội đồng đã thống nhất nghiệm thu đề tài, đánh giá đề tài hoàn thành 100% nội dung và sản phẩm theo yêu cầu, và xếp loại Tốt, với tổng số điểm 85,2/100 theo thang điểm quy định.

Ý nghĩa và khả năng ứng dụng

Kết quả nghiên cứu của đề tài cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng các giải pháp kiểm soát phát thải giao thông – công nghiệp, đồng thời nhấn mạnh vai trò của vận chuyển ô nhiễm liên vùng trong quản lý chất lượng không khí tại TP.HCM. Toàn bộ kết quả sẽ được bàn giao cho các cơ quan quản lý chuyên ngành, làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác hoạch định chính sách và tăng cường phối hợp quản lý chất lượng không khí ở cả quy mô địa phương và khu vực.